
Ποια κριτήρια και ποιες μεθόδους έλαβε υπόψη του το Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης έλαβε υπόψη του για τον προσδιορισμό της πραγματικής οικονομικής αξίας μιας εταιρικής συμμετοχής;
Η αποχώρηση ή ο αποκλεισμός ενός εταίρου από μια Ομόρρυθμη Εταιρεία (Ο.Ε.) μπορεί να προκαλέσει σημαντικές διαφωνίες ως προς το ύψος της αξίας της εταιρικής του συμμετοχής. Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο όταν η εταιρεία δεν συντάσσει ισολογισμούς και τηρεί απλογραφικά βιβλία καθώς τα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία δεν επιτρέπουν πάντοτε την πλήρη αποτύπωση της περιουσιακής της κατάστασης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η υπ’ αριθ. 69/2024 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία ασχολήθηκε με τον προσδιορισμό της αξίας εταιρικής συμμετοχής εταίρου σε Ο.Ε. και ανέδειξε τη σημασία της συνδυαστικής εφαρμογής διαφορετικών μεθόδων αποτίμησης.
Στην υπόθεση αυτή, μετά τον αποκλεισμό εταίρου από Ο.Ε., προέκυψε διαφωνία μεταξύ της ίδιας και της εταιρείας σχετικά με την αξία της εταιρικής της μερίδας. Η διαφωνία ήταν σημαντική καθώς οι δύο πλευρές είχαν προσκομίσει εκθέσεις αποτίμησης που κατέληγαν σε μεγάλες αποκλίσεις. Για τον λόγο αυτό το δικαστήριο διέταξε να διοριστεί πραγματογνώμονας (οικονομολόγος-σύμβουλος επιχειρήσεων), προκειμένου να προσδιορίσει τόσο τη συνολική αξία της εταιρείας όσο και την αξία της συμμετοχής της συγκεκριμένης εταίρου, η οποία ανερχόταν στο 30%.
Με την έκθεση πραγματογνωμοσύνης ο διορισθείς πραγματογνώμονας κατέληξε ότι η συνολική αξία της Ο.Ε. ανερχόταν σε 2.369.447 ευρώ, ενώ η αξία της εταιρικής συμμετοχής της εταίρου προσδιορίστηκε σε 710.834 ευρώ.
Γιατί δεν αρκεί μία μόνο μέθοδος αποτίμησης
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αιτιολογία με την οποία ο πραγματογνώμονας επέλεξε τη συνδυαστική εφαρμογή τεσσάρων διαφορετικών μεθόδων.
Ειδικότερα, έλαβε υπόψη:
Τη μέθοδο κεφαλαιοποίησης του μέσου όρου των ετήσιων κερδών προ τόκων και φόρων (EBIT) της τελευταίας πενταετίας.
Τη μέθοδο κεφαλαιοποίησης του μέσου όρου των προβλεπόμενων ετήσιων κερδών προ τόκων και φόρων της επόμενης πενταετίας.
Τη μέθοδο των αριθμοδεικτών και πολλαπλασιαστών συγκρίσιμων επιχειρήσεων.
Τη μέθοδο προεξόφλησης των μελλοντικών ταμειακών ροών, η οποία λαμβάνει υπόψη την παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών πλεονασμάτων της επιχείρησης.
Ο πραγματογνώμονας συνεκτίμησε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της εταιρείας, όπως το γεγονός ότι δεν συνέτασσε ισολογισμούς, τηρούσε απλογραφικά βιβλία, είχε ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις, παρουσίαζε σταθερή κερδοφορία και διέθετε ταμειακά πλεονάσματα. Παράλληλα, αξιοποίησε φορολογικά στοιχεία της περιόδου 2015-2019, στοιχεία από τη διοίκηση της εταιρείας, καθώς και οικονομικά δεδομένα άλλων επιχειρήσεων του ίδιου κλάδου με συγκρίσιμα μεγέθη. Με αυτόν τον τρόπο επιδίωξε να αποτυπώσει όχι μόνο την υφιστάμενη οικονομική κατάσταση της εταιρείας, αλλά και τη δυνατότητά της να παράγει κέρδη στο μέλλον.
Ποιες μέθοδοι απορρίφθηκαν και γιατί
Η απόφαση έχει ενδιαφέρον και ως προς τις μεθόδους που κρίθηκαν ακατάλληλες για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Ειδικότερα, δεν επιλέχθηκε η μέθοδος της καθαρής πραγματικής περιουσιακής θέσης, δηλαδή ο υπολογισμός της διαφοράς μεταξύ της τρέχουσας αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των πραγματικών υποχρεώσεων της εταιρείας. Η μέθοδος αυτή θεωρήθηκε ακατάλληλη, καθώς η επιχείρηση δεν ήταν ανενεργή ούτε εμφάνιζε ζημίες ή πολύ μικρά κέρδη. Αντιθέτως, παρουσίαζε σημαντική και σταθερή κερδοφορία. Επιπλέον, η τήρηση απλογραφικών βιβλίων δεν επέτρεπε την πλήρη καταγραφή και επαλήθευση του ενεργητικού και του παθητικού της.Το Δικαστήριο επισήμανε ότι για την εφαρμογή τέτοιων μεθόδων θα απαιτούνταν εκτεταμένες εργασίες από εξειδικευμένους επαγγελματίες, όπως απογραφή παγίων, εκτίμηση ακινήτων και κινητών, καταγραφή απαιτήσεων και υποχρεώσεων, καταμέτρηση διαθεσίμων και σύνταξη ειδικού ισολογισμού.
Η σημασία της απόφασης για τους εταίρους των Ο.Ε.
Η απόφαση 69/2024 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης εντόπισε ότι η αξία της εταιρικής συμμετοχής δεν μπορεί να προσδιορίζεται μηχανιστικά, αποκλειστικά με βάση το αρχικό κεφάλαιο ή ένα μεμονωμένο λογιστικό στοιχείο. Τουναντίον κατέληξε ότι απαιτείται συνολική αξιολόγηση της οικονομικής πραγματικότητας της επιχείρησης με συνεκτίμηση της κερδοφορίας, της περιουσιακής της κατάστασης, της κεφαλαιακής της διάρθρωσης, των ταμειακών διαθεσίμων και των μελλοντικών προοπτικών της.
Η σημασία της κρίσης αυτής είναι ιδιαίτερη για τις μικρές και μεσαίες προσωπικές εταιρείες, όπου η τήρηση απλογραφικών βιβλίων και η απουσία ισολογισμών είναι συχνό φαινόμενο.
Σε περιπτώσεις αποκλεισμού ή αποχώρησης εταίρου, η ορθή αποτίμηση της εταιρικής μερίδας αποτελεί κρίσιμο ζήτημα, καθώς από αυτήν εξαρτάται ο προσδιορισμός της οικονομικής αξίωσης του εξερχόμενου ή αποκλειόμενου εταίρου.
Συμπέρασμα
Το βασικό μήνυμα της απόφασης είναι ότι η δίκαιη αποτίμηση μιας εταιρικής συμμετοχής προϋποθέτει επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση, προσαρμοσμένη στα πραγματικά δεδομένα και στις ιδιαιτερότητες κάθε επιχείρησης.
Ναταλία (Ευθαλία) Κ. Νεραντζάκη, Δικηγόρος
Νομική Σχολή, Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης
Μεταπτυχιακές Σπουδές, Φορολογικό Δίκαιο, ΕΚΠΑ
Email:natalianeratzakh@outlook.com
natalianeratzakilawoffice.gr
