H νέα χρονιά 2026 συμπίπτει με την δημιουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία προέκυψε με πρωτοβουλία του Υπουργού Ανάπτυξης κ. Θεοδωρικάκου και την άμεση αποδοχή της από τον Πρωθυπουργό και αποτελεί σημαντικό θεσμικό βήμα εκσυγχρονισμού και προσαρμογής στα ευρωπαϊκά δεδομένα. Για πρώτη φορά, διαχωρίζεται σαφώς ο ρόλος της χάραξης πολιτικής από τον ρόλο της επιβολής κανόνων και ελέγχου της αγοράς, πράγμα που συνιστά ουσιαστική προσέγγιση στα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Στην πράξη, το Υπουργείο Ανάπτυξης και ειδικότερα, η Γενική Γραμματεία Εμπορίου, επικεντρώνεται πλέον στην πολιτική προστασίας του καταναλωτή, στην πολιτική των Δημοσίων Συμβάσεων, στην πολιτική ρύθμισης της αγοράς και στήριξης της επιχειρηματικότητας και στην εκπροσώπηση της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντίθετα, η νέα Ανεξάρτητη Αρχή αναλαμβάνει τους επιχειρησιακούς ελέγχους, την συμφιλίωση η/και την επιβολή κυρώσεων για την προστασία των καταναλωτών από κάθε μορφής αθέμιτες πρακτικές. Η διάκριση αυτή διασφαλίζει ότι οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται με θεσμική, αντικειμενική βάση, ενώ οι ελεγκτικές ενέργειες είναι ανεξάρτητες και αδιάβλητες.
Η Ελλάδα ακολουθεί πλέον τα πρότυπα άλλων χωρών της Ευρώπης. Στη Γαλλία, το Υπουργείο Οικονομίας χαράσσει την πολιτική αγοράς, ενώ η DGCCRF επιβλέπει την αγορά και προστατεύει τον καταναλωτή. Στη Γερμανία, το Υπουργείο Οικονομίας καθορίζει στρατηγική, και η Bundeskartellamt διεξάγει ανεξάρτητους ελέγχους και διασφαλίζει τον καταναλωτή. Αντίστοιχα, στην Ιταλία , την Ισπανία, και τις Σκανδιναβικές χώρες, οι ανεξάρτητες αρχές εφαρμόζουν τους κανόνες, ενώ τα Υπουργεία διαμορφώνουν στρατηγικές και κανονιστικό πλαίσιο. Η εμπειρία δείχνει ότι η σαφής διάκριση αρμοδιοτήτων αποτρέπει αλληλοεπικαλύψεις και σύγχυση, και η συνεργασία μέσω θεσμοθετημένων καναλιών επικοινωνίας εξασφαλίζει αποτελεσματικότητα.
Η δημιουργία της νέας Αρχής στην Ελλάδα είναι, συνεπώς, θεσμικό βήμα ευρωπαϊκού επιπέδου, μια ουσιαστική μεταρρύθμιση. Διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις για την αγορά βασίζονται σε δεδομένα, ότι οι επιχειρησιακοί έλεγχοι δεν επηρεάζονται από πολιτικές πιέσεις και ότι οι κανόνες εφαρμόζονται με διαφάνεια και συνέπεια. Παράλληλα, η Γενική Γραμματεία Εμπορίου μπορεί να συγκεντρωθεί σε στρατηγικό ρόλο, να συντονίζει πολιτικές, να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να εκπροσωπεί τη χώρα στις ευρωπαϊκές δομές.
Η επιτυχία του μοντέλου εξαρτάται από την καλή συνεργασία Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και της νέας Αρχής. Απαιτούνται τακτικές ανταλλαγές δεδομένων, κοινή παρακολούθηση δεικτών και σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων. Η Ελλάδα πλέον διαθέτει ένα πλαίσιο που επιτρέπει πολιτική εποπτεία και ανεξάρτητος έλεγχος να συνυπάρχουν, όπως σε όλα τα προηγμένα ευρωπαϊκά κράτη.
Συμπερασματικά, αυτή η νέα Ανεξάρτητη Αρχή δεν αποτελεί απλώς μια νέα δημόσια υπηρεσία· είναι σημαντικό θεσμικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής αγοράς, εναρμονισμένο με την ευρωπαϊκή πρακτική, που φέρνει διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και αξιοπιστία για επιχειρήσεις και καταναλωτές με τη συνένωση και την ενίσχυση, ποσοτική ( 300 ελεγκτές) και ποιοτική (εξειδικευμένο προσωπικό), των διάσπαρτων και συχνά αδύναμων ελεγκτικών, κυρωτικών και συμφιλιωτικών μηχανισμών, ενσωματώνοντας τον Συνήγορο του Καταναλωτή με διακριτό ρόλο . Ο διαχωρισμός των ρόλων και ταυτόχρονα η οργανωμένη συνεργασία της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου , της νέας Αρχής για τον Έλεγχο της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή καθώς και της Επιτροπής Ανταγωνισμού, αποτελούν πλέον το θεμέλιο μιας σύγχρονης αγοράς στην Ελλάδα.
Ο Ναπολέων Μαραβέγιας, είναι καθηγητής, Γενικός Γραμματέας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, π. Αντιπρύτανης π. Υπουργός
