Του Κωνσταντίνου Πρέντζα,
Ηλεκτρολόγου Μηχανικού με 20ετή εμπειρία στα φωτοβολταϊκά συστήματα ενέργειας

Το τελευταίο διάστημα γινόμαστε μάρτυρες μιας ιδιαίτερα ανησυχητικής τάσης. Επίσημα κυβερνητικά στελέχη και εκπρόσωποι του αρμόδιου Υπουργείου, στην προσπάθειά τους να παρουσιάσουν μια εικόνα άμεσης ανακούφισης από το ενεργειακό κόστος, έχουν υιοθετήσει αυτούσιους τους ισχυρισμούς του εμπορικού μάρκετινγκ. Η δημόσια ρητορική περί «μείωσης του λογαριασμού ρεύματος έως και 25%» μέσω των μικρών συστημάτων μπαλκονιού (plug-and-play), στερείται τεχνικής βασιμότητας.

Ως Ηλεκτρολόγος Μηχανικός με εικοσαετή πορεία στον σχεδιασμό και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων, οφείλω να τοποθετηθώ με τη γλώσσα της επιστήμης. Είναι κοινωνικά απαράδεκτο να καλλιεργούνται φρούδες ελπίδες στους πολίτες, παραβλέποντας βασικούς νόμους της φυσικής, της ηλεκτρολογίας, αλλά και το ίδιο το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Η Αριθμητική της Παραπλάνησης: Γιατί το «25%» Είναι Ανυπόστατο

Όταν το Υπουργείο αναφέρεται σε οριζόντια μείωση 25%, παραλείπει εσκεμμένα ή από άγνοια να αναφέρει τη θεμελιώδη έννοια του ταυτοχρονισμού, αλλά και τις πραγματικές κλιματικές συνθήκες.

Το Θεωρητικό Ταβάνι έναντι της Πραγματικότητας: Ένα σύστημα των 800 Watt, εγκατεστημένο υπό ιδανικές συνθήκες κλίσης και προσανατολισμού, υπολογίζεται θεωρητικά ότι παράγει περίπου 1.200 έως 1.300 kWh ετησίως. Στην πραγματική ζωή, όμως, οι περισσότερες εγκαταστάσεις απέχουν από το ιδανικό, ενώ στην Ελλάδα έχουμε κατά μέσο όρο 100 ημέρες τον χρόνο με νεφοσκεπή ουρανό ή έντονη συννεφιά. Με αυτά τα δεδομένα, η πραγματική ετήσια παραγωγή ενός τέτοιου συστήματος δύσκολα θα ξεπεράσει τις 1.000 kWh.

Το Φίλτρο του Net Billing: Τα συστήματα αυτά λειτουργούν με καθεστώς μηδενικής έγχυσης (zero feed-in) και χωρίς αποθήκευση. Αυτό σημαίνει πως η ενέργεια είτε καταναλώνεται το δευτερόλεπτο που παράγεται, είτε χάνεται.

Η Πραγματικότητα του Νοικοκυριού: Για μια μέση οικογένεια που απουσιάζει από το σπίτι τις ώρες της μέγιστης ηλιοφάνειας, ο βαθμός ταυτοχρονισμού δυσκολότατα θα ξεπεράσει το 45% με 50%. Αυτό επιτυγχάνεται μόνο για την κάλυψη των μόνιμων φορτίων (base load) όπως το ψυγείο, ο καταψύκτης ή το router.

Η Ψυχρή Αλήθεια των Αριθμών: Σε ένα τυπικό νοικοκυριό με ετήσια κατανάλωση 5.000 kWh, το σύστημα –λόγω των 100 ημερών συννεφιάς και του περιορισμένου ταυτοχρονισμού– θα εισφέρει αποτελεσματικά μόλις 500 kWh τον χρόνο (και όχι τις 650 kWh των θεωρητικών μοντέλων). Με την πραγματική τελική τιμή της κιλοβατώρας σήμερα (αν συνυπολογίσουμε τις διογκωμένες ρυθμιζόμενες χρεώσεις ΔΕΔΔΗΕ, ΑΔΜΗΕ, ΥΚΩ) να διαμορφώνεται γύρω στα 0,25 €, το ετήσιο οικονομικό όφελος περιορίζεται στα περίπου 125 €, ήτοι στα 10 € τον μήνα!!!.

Συνεπώς, η πραγματική εξοικονόμηση επί του συνολικού λογαριασμού αγγίζει μόλις το 10%. Η χαοτική απόσταση ανάμεσα στο 10% της επιστημονικής πραγματικότητας και στο 25% των κυβερνητικών εξαγγελιών, ονομάζεται απλώς πολιτική παραπλάνηση.

Οι Δύο Σιωπές του Υπουργείου: Ασφάλεια και η «Γκρίζα Ζώνη» της ΥΔΕ

Είναι αξιοσημείωτο πώς η επίσημη πολιτική ηγεσία παρουσιάζει τη διαδικασία ως μια απλή «σύνδεση στην πρίζα», αποσιωπώντας δύο κρίσιμα ζητήματα που άπτονται της ασφάλειας και του κόστους:

Ο Ηλεκτρολογικός Κίνδυνος: Η συνεχής διοχέτευση ισχύος επί ώρες μέσα από μια τυχαία πρίζα σπιτιού εγκλείει κινδύνους. Αν η υφιστάμενη γραμμή είναι πεπαλαιωμένη, με ανεπαρκή διατομή καλωδίων ή ήδη επιβαρυμένη, η υπερθέρμανση και ο κίνδυνος πυρκαγιάς είναι ορατά ενδεχόμενα. Η παράλειψη της σύστασης για υποχρεωτικό έλεγχο από αδειούχο ηλεκτρολόγο είναι τουλάχιστον ανεύθυνη.

Το Νομοθετικό Κενό της ΥΔΕ: Εφόσον εισάγεται μια πηγή παραγωγής ενέργειας στην εσωτερική ηλεκτρική εγκατάσταση, υφίσταται σαφέστατη τροποποίηση της υφιστάμενης υποδομής. Το Υπουργείο διαφημίζει την «απλοποιημένη αίτηση» στον ΔΕΔΔΗΕ, αλλά αποφεύγει να ξεκαθαρίσει αν θα απαιτηθεί νέα Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ). Εάν ορθώς ζητηθεί, το κόστος των απαραίτητων μετρήσεων, του σχεδίου και της υπογραφής του ηλεκτρολόγου θα ανατρέψει τα οικονομικά δεδομένα της επένδυσης.
Το κόστος και η ασφάλεια της εγκατάστασης: Στις περισσότερες περιπτώσεις το κόστος εγκατάστασης θα είναι ισόποσο του κόστους αγοράς του συστήματος, ενώ όταν δεν υπογράφει κάποιος μηχανικός γι’ αυτή, εγείρονται θέματα ασφαλούς εγκατάστασης….μην προκαλέσει εντύπωση αν κάποια στιγμή βλέπουμε φωτοβολταϊκά να πέφτουν από τον ουρανό στα κεφάλια μας !

Το Τεχνικό Παράδοξο της Τριφασικής Παροχής
Μια ακόμη λεπτομέρεια που υποβαθμίζεται συστηματικά είναι ότι τα plug-and-play συστήματα είναι μονοφασικά, ενώ αρκετά διαμερίσματα (και κυρίως μονοκατοικίες) διαθέτουν τριφασική παροχή.
Όταν το σύστημα συνδεθεί χωρίς μελέτη ηλεκτρολόγου, θα τροφοδοτεί μία συγκεκριμένη φάση στην τύχη. Αν οι μεγάλες καταναλώσεις του σπιτιού (π.χ. κουζίνα, κλιματιστικό,) λειτουργούν σε διαφορετική φάση, το φωτοβολταϊκό πολύ απλά, δεν θα συνεισφέρει στην κατανάλωση που έχουμε ανάγκη. Η ανάγκη τεχνικού εντοπισμού της βέλτιστης φάσης αποδεικνύει ότι η λύση δεν είναι ποτέ «απλή».

Επιμύθιο
Τα φωτοβολταϊκά συστήματα μπαλκονιού αποτελούν ένα αξιόλογο, πλην όμως μικρό, συμπληρωματικό εργαλείο για τον περιορισμό των μόνιμων ελάχιστων καταναλώσεων ενός σπιτιού. Δεν αποτελούν, όμως, τη μαγική συνταγή για την καταπολέμηση της ακρίβειας.
Ας εξετάσουν στο υπουργείο τη λύση της επιδότησης στην αποθήκευση στις κατοικίες, πρόγραμμα πετυχημένο που ίσχυσε για πολύ λίγο, λύση που πράγματι θα θωρακίσει τα νοικοκυριά σε μία ενδεχόμενη μεγάλη αύξηση του ρεύματος και ταυτόχρονα θα μειώσει πραγματικά σε ποσοστό άνω του 60% το κόστος ενέργειας.

Είναι λυπηρό όταν η ανάγκη για πολιτική επικοινωνία υποκαθιστά την τεχνική ακρίβεια. Οι πολίτες δεν χρειάζονται διογκωμένες υποσχέσεις, αλλά ειλικρίνεια και ασφάλεια. Και η ασφάλεια αυτή εξασφαλίζεται μόνο με τη συνδρομή των Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, και όχι με τηλεοπτικά συνθήματα.

Κωνσταντίνος Πρέντζας
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Τ.Ε.
Πιστοποιημένος εγκαταστάτης Φωτοβολταϊκών από το ΚΑΠΕ