Κωνσταντίνος Αθανασίου Σπάθης – Ένας λησμονημένος Κεφαλλονίτης [εικόνες]
de Facto
14/10/2021 | 10:25

Γράφει ο Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

Ένας λησμονημένος Κεφαλλονίτης μουσικοδιδάσκαλος και συνθέτης που πρόσφερε πολλά στη μουσική εκπαίδευση της Μακεδονίας μας.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1876 και πέθανε στην Θεσσαλονίκη τον Ιούνιο του 1940 . Ήταν ο 17ος γιος του Κεφαλλονίτη αρχιμουσικού των Ανακτόρων, επί Γεωργίου του Α΄, Αθανασίου Σπάθη.

Τη μουσική του μύηση όφειλε στο οικογενειακό του περιβάλλον και στον αδελφό του Σπυρίδωνα. Ολοκλήρωσε τις μουσικές του σπουδές στο Παρίσι κοντά σε μεγάλους δασκάλους της εποχής. Για λόγους εθνικούς στάλθηκε στη Βόρειο Ελλάδα, όπου μαζί με τοπικούς παράγοντες ίδρυσε διαφόρους Μουσικογυμναστικούς Συλλόγους για την τόνωση της εθνικής ιδέας.

Το 1903 δημιούργησε στην Ξάνθη τον πρώτο μουσικόν πυρήνα εις την τουρκοκρατούμενη Θράκη, δια συστάσεως Φιλαρμονικής εκ 48 εκτελεστών, μαντολινάτας και χορωδίας, εις τον «Μουσικόν και Γυμναστικόν Σύλλογον Ξάνθης ο ‘Ορφεύς’ .

Το 1909 διώχθηκε από τους Τούρκους για την εθνική του δράση και κατέφυγε στο Μοναστήρι. Εκεί δίδαξε μουσική στο Γυμνάσιο της πόλης και συγκρότησε αξιόλογη Φιλαρμονική του Συλλόγου «Λύρα», καθώς και χορωδία και μαντολινάτα. Όταν το Μοναστήρι κατελήφθη από τους Σέρβους κατέφυγε στην Έδεσσα, όπου παρέμεινε εργασθείς έως το 1914. Έπειτα πήγε για τη Θεσσαλονίκη. Λόγω της μεγάλης πυρκαγιάς που το 1918 κατέστρεψε την πόλη κατέφυγε στην Κωνσταντινούπολη όπου έως το 1920 δίδαξε μουσική στα κοινοτικά σχολεία της Πόλης.

Ακολούθησε η πορεία του στην Χίο το 1920 όπου συγκρότησε Φιλαρμονική. Κατά την Μικρασιατική εκστρατεία (1921-1922) συνέβαλε με τη μουσική του στην ψυχαγωγία των στρατιωτών, καθώς και των κατοίκων των γύρω περιοχών. Μετά την καταστροφή πήγε στη Δράμα και ανέλαβε τη φιλαρμονική Χωριστής (Τσαταλτζάς). Παρέμεινε έως το 1924 και μετά πήγε στην Ελευθερούπολη. Διορίστηκε ως αρχιμουσικός του Ορφανοτροφείου Ελευθερουπόλεως (Πράβι) και συγκρότησε Δημοτική Φιλαρμονική. Το 1927 μετατέθηκε ως καθηγητής μουσικής στο Γυμνάσιο Ξάνθης συνεχίζοντας πάλι το έργο του στον «Ορφέα» σε όλα τα μουσικά του σχήματα. Το 1930 μετατέθηκε στο Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης έως το θάνατό του το 1940.

Ακούραστος μουσουργός και καθηγητής συνέθεσε όλα τα είδη μουσικής, όπως εκκλησιαστική χορωδιακή μουσική, κοντσερτίνα για πνευστά και για έγχορδα, έργα για χορωδία και μαντολινάτα, ποικίλη μουσική για φιλαρμονικές (εμβατήρια, θούρια, βαλς), διασκευές δημοτικών τραγουδιών και πολλά τραγούδια για επιθεωρήσεις.
Ήταν ο πρώτος δάσκαλος της μουσικής στη Βόρεια Ελλάδα κι έδωσε με την παιδαγωγική πληρότητα και την καλλιτεχνική του λύση τα φώτα της μουσικής τέχνης σε πολλούς μαθητές του οι οποίοι συνέχισαν το έργο του επάξια στον καλλιτεχνικό στίβο.

Συνέθεσε τον εκκλησιαστικό «Ύμνο προς την Αυτού Σεβασμιότητα τον Άγιον Πολύκαρπόν Ξάνθης», για τετράφωνη μικτή χορωδία. Ψάλθηκε αρχικά από τους τρόφιμους του «Εθνικού Ορφανοτροφείου Αρρένων Ξάνθης» κατά την εορτή της Α.Σ. την 23 Φεβρουαρίου 1929. Επίσης συνέθεσε τα: α) «Χαίρε Μαρία» για τετράφωνη μικτή χορωδία, σε στίχους της Χρυσάνθης Ζιτσαίας, και β) «Σε την φαεινήν λαμπάδα» για τετράφωνη ανδρική χορωδία.
Σημαντικό έργο του Κωνσταντίνου Σπάθη είναι οι 70 περίπου εκκλησιαστικές συνθέσεις για ανδρική χορωδία. Αξιόλογα είναι και τα τραγούδια του: α) «Στο ταξίδι της» και β) «Έλα» που συνέθεσε στο Μοναστήρι, γ) «Τα θαλασσοπούλια», δ) «Πρώτος παλμός» διωδία για τενόρο και βαρύτονο για πιάνο (1923) και αρκετά άλλα . Συνέθεσε τη συλλογή σχολικών τραγουδιών με το τίτλο «Τα καναρίνια». Αποτελείται από 25 μονόφωνα , δίφωνα και τετράφωνα τραγούδια. Η δεύτερη συλλογή που άρχισε να συνθέτει έμεινε ατελείωτη, λόγω του θανάτου του.

*Για περισσότερες πληροφορίες και για μουσικά τεμάχια του συνθέτη, Κωνσταντίνου Σπάθη βλ. «Λόγια Κεφαλληνιακή Μούσα» έργα Κεφαλλήνων συνθετών 19ου και 20ου αιώνα, δίτομο έργο των Γεράσιμος Γαλανός και Λαμπρογιάννης Πεφάνης, Έκδοση από το Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ιονίων , 2015 και 2016 αντίστοιχα.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ