Τον Απρίλιο του 2027 αναμένεται να ανοίξει ο νέος κύκλος ερευνών υδρογονανθράκων στην Ελλάδα. Τι προβλέπει ο σχεδιασμός της κοινοπραξίας Energean, ExxonMobil και Helleniq Energy.
Με τον χρόνο να μετρά αντίστροφα, μπαίνει στην τελική ευθεία ο σχεδιασμός για την πρώτη ερευνητική γεώτρηση υδρογονανθράκων στον ελληνικό θαλάσσιο χώρο εδώ και περίπου 45 χρόνια.
Συγκεκριμένα, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο Block 2 στο Ιόνιο, όπου η κοινοπραξία Energean – ExxonMobil – Helleniq Energy προετοιμάζει την έναρξη της γεωτρητικής δραστηριότητας.
Με βάση τον μέχρι σήμερα προγραμματισμό, η γεώτρηση τοποθετείται χρονικά στον Απρίλιο του 2027, με τη διάρκειά της να εκτιμάται σε περίπου δύο μήνες.
Εφόσον, μάλιστα, τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται προς τα τέλη Μαΐου ή τον Ιούνιο του 2027, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο για την ελληνική αγορά ενέργειας.
Καθοριστικός ο χρόνος διαθεσιμότητας του γεωτρύπανου
Η επιλογή του Απριλίου δεν είναι τυχαία, καθώς συνδέεται άμεσα με τη διαθεσιμότητα του γεωτρύπανου της STENA. Το γεωτρύπανο βρίσκεται σήμερα σε δραστηριότητα στη Ναμίμπια και, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών του εκεί, αναμένεται να κατευθυνθεί προς την Ανατολική Μεσόγειο.
Κατά την ερευνητική φάση, operator του έργου παραμένει η Energean. Σε περίπτωση, ωστόσο, που η γεώτρηση επιβεβαιώσει την ύπαρξη εμπορικά αξιοποιήσιμου κοιτάσματος, ο ρόλος του operator αναμένεται να περάσει στην ExxonMobil. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με το μέγεθος των επενδύσεων που θα απαιτηθούν για την ανάπτυξη ενός πιθανού κοιτάσματος, οι οποίες εκτιμάται ότι θα κινηθούν στην περιοχή των 4-5 δισ. ευρώ.
Τι κρύβει ο βυθός του Ιονίου;
Η ερευνητική γεώτρηση, συγκεκριμένα, θα κληθεί να δώσει απάντηση στο βασικό ερώτημα για το εάν υπάρχει πράγματι κοίτασμα και, εφόσον υπάρχει, ποια είναι η σύστασή του. Το εάν, βέβαια, πρόκειται για φυσικό αέριο ή πετρέλαιο θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τόσο την επόμενη φάση των εργασιών όσο και το μοντέλο ανάπτυξης και αξιοποίησης της ανακάλυψης.
Σε περίπτωση, δε, θετικού αποτελέσματος, η πρώτη γεώτρηση δεν θα σηματοδοτήσει το τέλος της ερευνητικής διαδικασίας αλλά την έναρξη μιας νέας, πιο απαιτητικής φάσης. Για την πλήρη οριοθέτηση του πιθανού κοιτάσματος εκτιμάται ότι θα χρειαστούν ακόμη τέσσερις γεωτρήσεις, καθεμία από τις οποίες θα πρέπει να ακολουθήσει ξεχωριστή περιβαλλοντική αδειοδότηση. Με αυτό το δεδομένο, οι επόμενες γεωτρήσεις τοποθετούνται στον σχεδιασμό για το 2028.
Προς την παραγωγή
Ακόμη και στην περίπτωση επιβεβαίωσης, πάντως, ενός σημαντικού κοιτάσματος, η εμπορική αξιοποίησή του δεν θα είναι άμεση. Μετά την ολοκλήρωση των ερευνητικών και οριοθετικών γεωτρήσεων θα απαιτηθούν περίπου τρία χρόνια για την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών παραγωγής και μεταφοράς.
Επίσης, το μοντέλο αξιοποίησης θα εξαρτηθεί και από το είδος του υδρογονάνθρακα που θα εντοπιστεί. Εάν πρόκειται για φυσικό αέριο, ο σχεδιασμός προβλέπει τη δυνατότητα διοχέτευσης των ποσοτήτων στο δίκτυο μέσω του TAP, δημιουργώντας παράλληλα προοπτικές ενίσχυσης του ρόλου της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου.
Στην περίπτωση πετρελαίου, η ανάπτυξη θεωρείται τεχνικά απλούστερη, καθώς διεθνώς υπάρχει διαθέσιμος στόλος πλωτών μονάδων παραγωγής, αποθήκευσης και εκφόρτωσης, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή και τη μεταφορά του πετρελαίου.
Οι εκτιμήσεις για 270 δισ. κυβικά μέτρα
Οι προσδοκίες, πάντως, που συνοδεύουν το Block 2 είναι ιδιαίτερα υψηλές. Μιλώντας στο East Mediterranean Gas Forum, το οποίο διοργάνωσε για πρώτη φορά στην Ελλάδα η HELLENNiQ Energy, ο διευθύνων σύμβουλος της Energean Μαθιός Ρήγας αναφέρθηκε στο δυνητικό μέγεθος του κοιτάσματος, το οποίο εκτιμάται σε περίπου 270 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Πρόκειται, εφόσον η εκτίμηση επιβεβαιωθεί από τις γεωτρήσεις, για μέγεθος που θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα της ελληνικής ενεργειακής αγοράς.
Όπως σημείωσε ο κ. Ρήγας, μια ανακάλυψη τέτοιας κλίμακας θα μπορούσε να οδηγήσει όχι μόνο σε ενεργειακή αυτάρκεια της Ελλάδας, αλλά και στη δημιουργία δυνατότητας εξαγωγών φυσικού αερίου. Φυσικά, το κρίσιμο βήμα παραμένει η γεώτρηση, καθώς μόνο τα πραγματικά γεωλογικά δεδομένα μπορούν να επιβεβαιώσουν το μέγεθος και την εμπορική αξία του στόχου.
Στο προσκήνιο και η αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο
Παράλληλα με τις έρευνες για υδρογονάνθρακες, στο επίκεντρο του East Mediterranean Gas Forum βρέθηκε και το project της Energean για την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα στον εξαντλημένο ταμιευτήρα του Πρίνου. Η πλωτή εξέδρα που θα χρησιμοποιηθεί για την εισπίεση του CO₂ βρίσκεται σήμερα στο Πέραμα και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, αναμένεται να μεταφερθεί στη θαλάσσια περιοχή της Καβάλας τον Νοέμβριο.
Ο συνολικός σχεδιασμός, που περιλαμβάνει τις χερσαίες εγκαταστάσεις υποδοχής του υγροποιημένου CO₂, την αεριοποίησή του, τις γεωτρήσεις και τις εγκαταστάσεις εισπίεσης, έχει ως ορόσημο το 2030.
Στο μεταξύ, κομβικό ρόλο θα διαδραματίσουν οι επενδυτικές αποφάσεις των βιομηχανιών που θα κληθούν να δεσμεύουν και να μεταφέρουν τις εκπομπές τους προς τον Πρίνο. Μεταξύ των πρώτων δυνητικών χρηστών της υποδομής συγκαταλέγονται οι τσιμεντοβιομηχανίες. Το, δε, κόστος αποθήκευσης του CO₂ εκτιμάται, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, σε περίπου 70-80 ευρώ ανά τόνο.
Το ελληνικό μοντέλο στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Αιγύπτου
Το ενδιαφέρον για την ελληνική εμπειρία δεν περιορίζεται στα σύνορα της χώρας. Η Αίγυπτος, η οποία διαθέτει σημαντικά μεγαλύτερη δυναμικότητα σε υποδομές αποθήκευσης CO₂, έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για την ελληνική τεχνογνωσία και έχει ζητήσει τεχνική υποστήριξη σε ζητήματα που αφορούν την οργάνωση της αγοράς και τη δημιουργία του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη διευρυνόμενη σημασία που αποκτούν οι υποδομές δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Στο κάδρο και η Κρήτη
Παράλληλα, την ευρύτερη εικόνα των ερευνών υδρογονανθράκων στην Ελλάδα παρουσίασε στο ίδιο συνέδριο και ο διευθύνων σύμβουλος της HELLENiQ Energy, Ανδρέας Σιάμισιης.
Ο όμιλος συμμετέχει τόσο στην ερευνητική δραστηριότητα στο Ιόνιο, σε συνεργασία με την ExxonMobil, όσο και στα θαλάσσια blocks νότια της Κρήτης, όπου συμμετέχει μαζί με τη Chevron. Για τις περιοχές νότια της Κρήτης προγραμματίζονται σεισμικές έρευνες τους επόμενους μήνες, σηματοδοτώντας την επέκταση της ερευνητικής δραστηριότητας σε ένα ακόμη σημαντικό μέτωπο.
Από την πλευρά της Chevron, ο διευθυντής ερευνών για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, Andrew Deighan, αναφέρθηκε στη δραστηριότητα του αμερικανικού ενεργειακού ομίλου στην ευρύτερη περιοχή, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη στενότερης συνεργασίας με τις κυβερνήσεις των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου.
