Οι Ποπολάροι της Ζακύνθου επαναστατούν και καίνε το Λίμπρο ντ’ Όρο, σαν σήμερα, το 1797

Κοινωνία

30/07/2026 | 12:06

Η Επανάσταση των Ποπολάρων, γνωστή και ως «Ρεμπελιό των Ποπολάρων», ήταν αποτέλεσμα της έντονης κοινωνικής και οικονομικής ανισότητας που επικρατούσε στο νησί κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας και πρόκειται για μια από τις πιο σημαντικές λαϊκές εξεγέρσεις στην ιστορία της Ζακύνθου.

Η κοινωνία της Ζακύνθου ήταν χωρισμένη σε τρεις κύριες τάξεις:

Τους ευγενείς, τους αποκαλούμενους Nobili, που είχαν αποκλειστικά εισοδήματα από ακίνητη περιουσία χωρίς να ασκούν οι ίδιοι «βάναυση τέχνη», δηλαδή χειρωνακτικό επάγγελμα.

Οι τίτλοι τους κατοχυρώνονταν με την εγγραφή του ονόματος της οικογενείας τους στην Χρυσή Βίβλο, ή Αρχοντολόγιο, το λεγόμενο Libro D´ Oro. Η εγγραφή στη τάξη των ευγενών γινόταν με ορισμένες προϋποθέσεις και μόνο αυτή είχε πλήρη πολιτικά δικαιώματα.

Τους αστούς, αποκαλούμενους Civili, που αποτελούσαν την μεσαία τάξη.

Ήταν μεγαλέμποροι, χρυσοχόοι, συμβολαιογράφοι, κ.λπ.. Υιοθετούσαν τις συνήθειες της ζωής των ευγενών και διακαής τους πόθος ήταν η εγγραφή τους στο Libro D´ Oro. Ο αποκλεισμός τους από το Συμβούλιο των Ευγενών υπήρξε πολλές φορές αφορμή διενέξεων μεταξύ των δύο τάξεων. Οι διενέξεις αυτές έληξαν το 1683 όταν αποφασίστηκε να γίνονται δεκτοί στο Συμβούλιο και αστοί, αντικαθιστώντας τους ευγενείς που είχαν εκλείψει.

Στην πιο δεινή θέση βρίσκονταν οι λαϊκοί, οι λεγόμενοι ποπολάροι, εκ του πόπολο (= ιταλικά ο λαός), δηλαδή γεωργοί, κτηνοτρόφοι, ψαράδες, εργάτες κ.λπ.. Αυτοί δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα ενώ παράλληλα στρατολογούνταν για να υπερασπίσουν το νησί από τις εχθρικές επιδρομές.

Αφορμή για την εξέγερση ήταν η είδηση ότι πειρατές Σαρακηνοί σχεδίαζαν να επιτεθούν στο νησί.

Οι τοπικοί άρχοντες αποφάσισαν τότε να καταγράψουν τον πληθυσμό για να μπορέσουν να προχωρήσουν σε απαραίτητες στρατολογήσεις για την άμυνα του νησιού. Οι καχύποπτοι ποπολάροι, όμως, πίστεψαν ότι η απογραφή αυτή ήταν μια πρόφαση για αυστηρότερο έλεγχο του πληθυσμού και την επιβολή νέων φόρων. Έτσι, ξέσπασε μια λαϊκή αντίδραση, η οποία καταπνίγηκε βίαια από τον νέο προβλεπτή που έστειλε η Βενετία.

Στις 30 Ιουλίου 1797, οι Γάλλοι Δημοκρατικοί έφτασαν στη Ζάκυνθο και έγιναν δεκτοί ως απελευθερωτές.

Οι ντόπιοι έκαψαν το «Libro d’Oro» στην πλατεία του Αγίου Μάρκου και φύτεψαν το «δέντρο της δημοκρατίας» ως σύμβολο της νέας εποχής.

Ωστόσο, οι προσδοκίες τους για ισότητα και δικαιοσύνη δεν εκπληρώθηκαν, καθώς ακολούθησαν περίοδοι άλλων κυριαρχιών, όπως η Ρωσοτουρκική και η Αγγλοκρατία.

Η επανάσταση αυτή είχε σημαντικές συνέπειες για την κοινωνία της Ζακύνθου.

Οι ποπολάροι κατάφεραν να αναδείξουν την αδικία και τις ανισότητες που υπήρχαν στο νησί. Η καταστροφή του «Libro d’Oro» συμβόλιζε την απόρριψη των παλαιών κοινωνικών δομών και την επιθυμία για μια πιο δίκαιη κοινωνία. Παρά τις καταστολές, η λαϊκή αυτή εξέγερση άφησε ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία και την κοινωνική συνείδηση των Ζακυνθινών.