Ο ευρωπαϊκός τουρισμός βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού προειδοποιούν αναλυτές. Ακόμα και αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή τερματιζόταν αύριο και τα Στενά του Ορμούζ άνοιγαν από σήμερα κιόλας, η μισή ζημιά έχει ήδη γίνει. Οι αεροπορικές εταιρείες μετακυλούν τα αυξημένα κόστη στους ταξιδιώτες, καταργούν τα φθηνότερα εισιτήρια και ακυρώνουν χιλιάδες πτήσεις, για να εξοικονομήσουν καύσιμα.

Το CNBC προειδοποιεί ότι «τα καλοκαιρινά ταξίδια στην Ευρώπη κινδυνεύουν», καθώς τα αποθέματα καυσίμων των αεροπορικών εταιρειών στερεύουν.

Αντίστοιχα, το Politicο εξετάζει τρία εναλλακτικά σενάρια για το πώς θα κινηθεί ο τουρισμός στην Ευρώπη, ανάλογα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Απολύτως καλό σενάριο δεν υπάρχει. Υπάρχει μόνο το ανεκτό ή «ok» σενάριο, το κακό και το χείριστο.

Σε κάθε περίπτωση, αναμένεται ένα ταραχώδες καλοκαίρι για τις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες και τους ταξιδιώτες.

Χάος στα καλοκαιρινά ταξίδια στην Ευρώπη

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σοβαρές διαταραχές στα καλοκαιρινά ταξίδια καθώς η ζήτηση για καύσιμα αεροσκαφών αναμένεται να αυξηθεί, δήλωσε στο CNBC ο πρόεδρος του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ.

Τα διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής παρέχουν στην Ευρώπη περίπου το 75% των καυσίμων αεροσκαφών της, αλλά η παραγωγή από αυτές τις εγκαταστάσεις «είναι ουσιαστικά σχεδόν μηδενική», πρόσθεσε.

«Το υπόλοιπο προέρχεται από ορισμένες μεγάλες ασιατικές χώρες που έχουν πλέον επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές, και η Ευρώπη προσπαθεί τώρα να το προμηθευτεί από τις ΗΠΑ και τη Νιγηρία. Αν δεν καταφέρουμε να εισάγουμε στην Ευρώπη επιπλέον ποσότητες από αυτές τις χώρες, θα βρεθούμε σε δυσχερή θέση», πρόσθεσε.

Οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες είναι πιο εκτεθειμένες από τις αμερικανικές ομόλογές τους, επειδή η ΕΕ εξαρτάται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις εισαγωγές καυσίμων.

Ο καλοκαιρινός τουρισμός και η αύξηση των αεροπορικών ταξιδιών τη θερινή περίοδο, είναι σημαντική πηγή εσόδων για τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, όπως η Ελλάδα. Η αεροπορική συνδεσιμότητα αποφέρει 851 δισεκατομμύρια ευρώ (σχεδόν 1 τρισεκατομμύριο δολάρια) στο ΑΕΠ των ευρωπαϊκών οικονομιών και στηρίζει 14 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο Αεροδρομίων Ευρώπης (ACI Europe)

Τουρισμός με αυτοκίνητο ή κοντά στο σπίτι

Λόγω των υψηλών τιμών εισιτηρίων οι Ευρωπαίοι ίσως χρειαστεί να κάνουν διακοπές πιο κοντά στο σπίτι τους. O Στίβεν Φέρλονγκ, ανώτερος αναλυτής μεταφορών και logistics στη συμβουλευτική εταιρεία Davies, δήλωσε ότι οι Ευρωπαίοι τουρίστες ίσως προτιμήσουν διακοπές στη δυτική Μεσόγειο – Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία, αντί για την ανατολική Μεσόγειο, για να περιορίσουν τα μεταφορικά κόστη.

Αντίστοιχα, ο διευθυντής της συμβουλευτικής εταιρείας Aviation Αdvocacy, Άντριου Τσάρλτον, τονίζει ότι τα ακριβότερα εισιτήρια και οι διαταραχές στις πτήσεις, θα οδηγήσουν αρκετούς τουρίστες να προτιμήσουν διακοπές με το αυτοκίνητο. Ο ίδιος δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να επιστρέψει η τάση των «διακοπών στο σπίτι» ή staycation.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, πρόσθεσε, οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να καταργήσουν περισσότερες τοπικές πτήσεις μικρής απόστασης, ενώ οι πιο κερδοφόρες διαδρομές μεγαλύτερης απόστασης, τις οποίες εξυπηρετούν λιγότερες αεροπορικές εταιρείες, πιθανότατα θα παραμείνουν ασφαλείς.

Ο τουρισμός στην Ελλάδα

Τις παραπάνω προβλέψεις επιβεβαιώνει – ως ένα βαθμό η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ταξιδιών (ΕΤC). Η Ελλάδα βρίσκεται στην τέταρτη πιο δημοφιλή θέση για διακοπές, φέτος το καλοκαίρι, στις προτιμήσεις των Ευρωπαίων τουριστών. Μοιράζεται όμως τη θέση αυτή με την Πορτογαλία. Η Ισπανία και η Ιταλία βρίσκονται στην πρώτη και τη δεύτερη θέση, σαφώς ενισχυμένες σε σχέση με το 2025. Η Γαλλία «σκαραφάλωσε» στην Τρίτη θέση.

Πίσω από τη Ελλάδα και την Πορτογαλία, ακολουθούν η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, απόδειξη ότι αρκετοί τουρίστες θα επιλέξουν διακοπές εντός της χώρας τους.

Τα καύσιμα φτάνουν ως τον Ιούνιο

Η ΕΕ δεν παράγει αρκετά καύσιμα αεροσκαφών για να καλύψει την εγχώρια ζήτηση. Η ικανότητα διύλισης μπορεί να καλύψει το πολύ το 70% των αναγκών των αεροπορικών εταιρειών, υπογραμμίζει το Politico. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας των δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει τις αεροπορικές εταιρείες σε αγώνα για την εξασφάλιση εφοδιασμού. Η σοβαρότητα των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα θα επανέλθει η ναυτιλία μέσω του στενού στα φυσιολογικά επίπεδα.

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας, από το βήμα του Φόρουμ των Δελφών, είπε ότι προς το παρόν η αγορά μπορεί να προμηθεύεται καύσιμα κανονικά, αν και σε πολύ υψηλή τιμή. Όμως τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης της ΕΕ επαρκούν για περίπου 90 ημέρες – ως τις αρχές Ιουνίου.

Το μη χείρον βέλτιστο σενάριο

Ακόμα και στο καλύτερο δυνατό σενάριο, της άμεσης αποκατάστασης της κυκλοφορίας των πλοίων στα Στενά το Ορμούζ, θα χρειαστούν αρκετοί μήνες για να επανέλθει ο εφοδιασμός σε κανονικά επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι οι ο τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων πιθανόν θα παραμείνουν υψηλές όλο το καλοκαίρι.

Όμως θα έχουν αποφευχθεί τα χειρότερα. Η ΕΕ θα γλιτώσει από μεγάλης κλίμακας ελλείψεις καυσίμων στα αεροδρόμια. Μια ταχεία επίλυση της σύγκρουσης θα μπορούσε να αποτρέψει εκτεταμένες ακυρώσεις πτήσεων ή πολιτικά μέτρα για τον περιορισμό της ζήτησης ταξιδιών.

Το κακό σενάριο

Το πιο πιθανό αποτέλεσμα, σύμφωνα με πολλούς ειδικούς, είναι μια μερική επίλυση της σύγκρουσης μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού, με την επανέναρξη των μεταφορών να γίνεται σταδιακά.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών θα παραμείνουν υψηλές και η προσφορά θα είναι αβέβαιη. Ο Φρεντερίκ Ντελό, αντιπρόεδρος Ευρώπης, της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ενώσεων Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, τόνισε ότι οι πτήσεις που κινδυνεύουν περισσότερο να ακυρωθούν είναι εκείνες που θεωρούνται «χαμηλής απόδοσης». Επίσης ορισμένα αεροδρόμια μπορεί να περιοδικούς περιορισμούς καυσίμων. Οι πρώτες που θα περικοπούν θα είναι οι πτήσεις αναψυχής μεγάλων αποστάσεων και οι λιγότερο δημοφιλείς περιφερειακές διαδρομές.

Το χειρότερο σενάριο

Εάν η διακοπή της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ διαρκέσει όλο το καλοκαίρι, «τα ευρωπαϊκά αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών κινδυνεύουν να υπολείπονται των ελάχιστων επιπέδων λειτουργίας», προειδοποιεί η ενεργειακή συμβουλευτική εταιρεία Kpler. Σε αυτή την περίπτωση, η αγορά θα εφαρμόσει αυστηρά πρωτόκολλα περιορισμού της ζήτησης, ακόμα και με δελτίο καυσίμων.

Οι πλέον εκτεθειμένες είναι οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους, καθώς βασίζονται στην υψηλή αξιοποίηση αεροσκαφών, τα πυκνά δρομολόγια και τη ζήτηση που επηρεάζεται από τις τιμές.

Ο αεροπορικός τουρισμός σε κλοιό ακρίβειας

Οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών αυξήθηκαν κατά 103% μέχρι τα τέλη Μαρτίου σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με την Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ).

«Οι αεροπορικές εταιρείες λειτουργούν συνήθως με περιθώριο κέρδους μονοψήφιο και δαπανούν από 20 έως 40% των εσόδων τους σε καύσιμα. Η αύξηση των τιμών των καυσίμων αεροσκαφών ωθεί τον κλάδο σε λειτουργικές ζημίες», δήλωσε στο CNBC ο Άλεξ Ίρβινγκ, ανώτερο στέλεχος της συμβουλευτικής επενδυτικής εταιρείας Bernstein.

Ο Ίρβινγκ ανέφερε ότι απαιτούνται υψηλότερες τιμές εισιτηρίων για να παραμείνει κερδοφόρος ο κλάδος, αλλά αυτό ενέχει τον κίνδυνο απομάκρυνσης των πελατών. Οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να μειώσουν το κόστος περιορίζοντας τη χωρητικότητα και μειώνοντας τις πτήσεις, προκειμένου να στηρίξουν τις υψηλότερες τιμές εισιτηρίων.

Ορισμένες αεροπορικές εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να μειώνουν τις πτήσεις και τα δρομολόγια. Η γερμανική αεροπορική εταιρεία Lufthansa καταργεί 20.000 πτήσεις μικρών αποστάσεων έως τον Οκτώβριο, κάτι που θα εξοικονομήσει 40.000 τόνους καυσίμου αεροσκαφών και θα μειώσει τις μη κερδοφόρες πτήσεις.

Η σκανδιναβική αεροπορική εταιρεία SAS δήλωσε ότι ακυρώνει 1.000 πτήσεις τον Απρίλιο λόγω του κόστους των καυσίμων, ενώ η ολλανδική αεροπορική εταιρεία KLM δήλωσε ότι μειώνει τη χωρητικότητα κατά 80 πτήσεις λόγω της αύξησης του κόστους του κηροζίνης.