Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νερού- 22 Μαρτίου 2026
Το νερό και τα προβλήματα γύρω από αυτό, βρίσκεται στο κέντρο της πολιτικής προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή που αποτελεί τη νέα κλιματική πραγματικότητα. Ταυτόχρονα το νερό είναι βασικό στοιχείο του περιβάλλοντος αλλά και θεμελιώδες για την ύπαρξη των κοινωνιών. Γνωρίζουμε ότι η κλιματική κρίση προκαλεί ισχυρές βροχοπτώσεις με μεγάλες ποσότητες νερού. Οι πλημμύρες δεν αντιμετωπίζονται από τα λεγόμενα αντιπλημμυρικά έργα (κακώς μελετημένα και υλοποιημένα σε πολλές περιπτώσεις), ούτε από τις μπαζωμένες κοίτες των φυσικών ρεμάτων.
Το νερό της βροχής πρέπει να ιδωθεί ως πολύτιμος φυσικός πόρος, που η συνετή και καινοτόμα διαχείρισή του είναι πολύ σημαντική για την βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα των πόλεων. Η διαχείριση αυτή έχει στόχο να αποτρέπει τις πλημμύρες και τις καταστροφές, να διατηρεί το νερό για όλες τις χρήσεις κυρίως σε περιόδους ξηρασίας, να βελτιώνει την θερμοκρασία και την βιοποικιλότητα αλλά και να προσανατολίζει τις δημόσιες δαπάνες σε πολύ μικρότερου κόστους έργα (πράσινες υποδομές). Κορυφαία επιλογή πολιτικής και «πηγή» νερού παραμένει πάντα η εξοικονόμηση η οποία μπορεί να φθάσει στο 30% της κατανάλωσης.
Τα τελευταία χρόνια έχει διαμορφωθεί διεθνώς μια ενδιαφέρουσα ιδέα, που αντιμετωπίζει τις πόλεις ως σφουγγάρια («Sponge Cities»). Η πόλη απορροφά, συγκρατεί, και απελευθερώνει σταδιακά το νερό της βροχής, μειώνοντας το φόρτο των δικτύων. Αντί να διοχετεύει το βρόχινο νερό ως απόβλητο, μέσω τσιμεντένιων δρόμων ή αγωγών (γκρίζες υποδομές), το απορροφά στον υδροφόρο ορίζοντα ή/και το αποθηκεύει χρησιμοποιώντας το όταν χρειάζεται για διάφορες χρήσεις (πότισμα φυτών, πλύσιμο κοινόχρηστων χώρων κλπ.).
Η «πόλη σφουγγάρι» είναι μια μέθοδος και μια φιλοσοφία του σύγχρονου αστικού σχεδιασμού για την πρόληψη των πλημμυρών και της λειψυδρίας με την ελεγχόμενη εκτόνωση και την αποθήκευση του νερού αντιστοίχως. Η ιδέα ξεκίνησε από την Κίνα όπου έχει εκτεταμένη εφαρμογή καθώς και στην Αυστραλία (Όκλαντ) Εδώ και μια δεκαετία, περισσότερες από 70 πόλεις στην Κίνα έχουν εφαρμόσει με επιτυχία αυτή την πολιτική.
Βασικά μέτρα για την υλοποίηση της είναι: α) δημιουργία υδατοπερατών επιφανειών σε πλατείες, δημόσιους ανοικτούς χώρους, προκήπια, χώρους στάθμευσης, πεζοδρόμια, δρόμους β) αξιοποίηση των ακάλυπτων χώρων των οικοδομικών τετραγώνων με κίνητρα για δημιουργία πρασίνου ή υδατοπερατής επιφάνειας γ) κατασκευή δεξαμενών συλλογής βρόχινου νερού, ιδιωτικών οικιακών (από στέγες και δώματα) και δημόσιων (από πάρκα, πλατείες) δ) συνεργασία Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αρμόδιων φορέων για ευαισθητοποίηση του κοινού.
Στο Αργοστόλι, με δεδομένη την αμφιθεατρική του δομή του, και την πλημμύρα που δημιουργείται μετά από κάθε νεροποντή στην παραλιακή, αποτελεί επείγουσα στόχευση η δημιουργία μιας όσο το δυνατόν μεγαλύτερης «σπογγώδους» επιφάνειας στην πόλη. Με τη χρήση πρώτα από όλα του πρασίνου τόσο στον αστικό όσο και στο άμεσο περιαστικό χώρο. Είναι απολύτως αναγκαία η δημιουργία μιας περιμετρικής πράσινης ζώνης από τις καταβόθρες και το ορφανοτροφείο μέχρι τον βοτανικό κήπο και τη γεωργική σχολή. Στο τόξο αυτό θα πρέπει να αποφευχθεί η δόμηση και να προγραμματιστούν κατάλληλες φυτεύσεις δένδρων και θάμνων για τη συγκράτηση του νερού. Είναι μια λύση οικονομική και οικολογική που πλάι στις άλλες θα βοηθήσει στην άμβλυνση των συνεπειών της ραγδαίας βροχόπτωσης. Ο λόφος του Αη Θανάση ως περιαστικό δάσος, πρέπει να διασωθεί και να μην οικοπεδοποιηθεί γιατί προστατεύει την πόλη.
Θα ήταν εγκληματική κάθε επέκταση της πόλης πάνω από τον περιφερειακό, προς τα Σπήλια που ακούστηκε να λέγεται, πέρυσι, στην πρώτη παρουσίαση του τοπικού πολεοδομικού σχεδίου (ΤΠΣ) Αργοστολίου. Γιατί απλούστατα με τον τρόπο αυτό θα αυξηθεί σε όγκο και ταχύτητα η ροή του νερού πάνω στις «γκρίζες» επιφάνειες με αποτέλεσμα εντονότερα πλημμυρικά φαινόμενα στη κάτω πόλη.
Το Αργοστόλι ήδη υποφέρει από τα φαίνομαι αυτά. Είναι καιρός να σκεφθούμε το μέλλον σε συνθήκες κλιματικής κρίσης με το νερό στην καρδιά του προβλήματος και να μετατρέψουμε την καταστροφική του πλευρά σε ωφέλιμη. Μια σωστή πολεοδομική μελέτη πρέπει να προβλέψει το πρόβλημα του νερού και να θέσει σε προτεραιότητα τη λήψη των παραπάνω μέτρων που θα είναι σωτήρια για την πόλη.
Για το ΙΚΙ
Ηλίας Μπεριάτος
