Στον φίλο Μάρκο Κοτσιλίνη

Διαβάζοντας κάποιος το εξαίρετο βιβλίο της επίκουρης καθηγήτριας Ιστορίας Μαρίας Δαμηλάκου με τίτλο Έλληνες μετανάστες στην Αργεντινή (1900-1970). Διαδικασίες συγκρότησης και μετασχηματισμοί μιας μεταναστευτικής κοινότητας, (Αθήνα 2004) – πρόκειται για τη διδακτορική της διατριβή) – θα συναντήσει στη σελίδα 207 ένα στέλεχος του Υπουργείου Γεωργίας της Αργεντινής με το όνομα «Μ. Σκιαδαρέσης».

Ποιος ήταν εκείνος ο Μ. Σκιαδαρέσης, ο οποίος στο μεταξύ είχε αναλάβει να εκπονήσει σχέδιο χρηματοδότησης της μεταφοράς και εγκατάστασης ελληνικών οικογενειών ακτημόνων αγροτών σε κρατική γη της Αργεντινής κατάλληλη για γεωργική εκμετάλλευση; Ήταν ο Μαρίνος Σκιαδαρέσης (Marino Esquiadaresis στα ισπανικά).

Αλλά ποιος ήταν ο Μαρίνος Σκιαδαρέσης; Ήταν εγγονός του Παναγιώτη Σκιαδαρέση.

Και ο Παναγιώτης Σκιαδαρέσης ποιος ήταν; Ήταν πρωτοξάδελφος του Μαρίνου Αντύπα, του γνωστού Κεφαλονίτη κοινωνικού αγωνιστή που δολοφονήθηκε από όργανο των τσιφλικάδων στον Πυργετό της Θεσσαλίας το βράδυ της 8ης Μαρτίου 1907. Και οι δυο τους, και ο Μαρίνος και ο Παναγιώτης, συνεργάστηκαν όταν βρέθηκαν να εργάζονται ως επιστάτες στο τσιφλίκι του θείου τους Γεωργίου Σκιαδαρέση στη Θεσσαλία.

Μετά τη δολοφονία του Αντύπα, ο Παναγιώτης Σκιαδαρέσης, όντας ο μοναδικός αυτόπτης μάρτυρας των τελευταίων στιγμών του ξαδέλφου του Μαρίνου, καθώς στα χέρια του ξεψύχησε ο τελευταίος, είχε γίνει στόχος απειλών από την πλευρά του κρατικού μηχανισμού και των τσιφλικάδων, που επιζητούσαν να συγκαλύψουν το έγκλημα. Γι’ αυτό και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Ελλάδα λόγω της τρομοκρατίας, που δέχτηκε ως ο κύριος μάρτυρας της δολοφονίας, και εγκαταστάθηκε στην Αργεντινή.
Λίγο πριν από την αναχώρησή του από την Ελλάδα ή στα πρώτα χρόνια της εγκατάστασής του στην Αργεντινή γεννήθηκε (περίπου 1900-1910) ο πρώτος του γιος, ο Γεώργιος, ο οποίος πήρε το όνομα του θείου του πατέρα του, του Γεωργίου Σκιαδαρέση, ιδιοκτήτη του τσιφλικιού στη Θεσσαλία, όπου ήταν επιστάτες ο Μαρίνος Αντύπας και ο Παναγιώτης Σκιαδαρέσης.

Γιος αυτού του Γεωργίου Σκιαδαρέση, εγγονός δηλαδή του Παναγιώτη, ήταν ο Μαρίνος Σκιαδαρέσης που αναφέραμε στην αρχή αυτού του κειμένου. Του δόθηκε το όνομα «Μαρίνος» στη μνήμη προφανώς του δολοφονημένου ξαδέλφου του παππού του, καθώς η οικογένεια Παναγιώτη Σκιαδαρέση διατηρούσε ζωντανή τη μνήμη του αγωνιστή συγγενή τους.

Ο Μαρίνος Σκιαδαρέσης, γνώστης της προσφοράς του συνονόματού του Μαρίνου Αντύπα, θέλησε, φαίνεται, να δικαιώσει τον αγώνα και να τιμήσει τη μνήμη του. Γι’ αυτό στράφηκε στη γεωπονία. Διέπρεψε ως γεωπόνος μηχανικός και έφτασε μέχρι τη θέση του γενικού διευθυντή στο Υπουργείο Γεωργίας της Αργεντινής (Director General de Agricultura). Εκπροσώπησε τη χώρα του σε διεθνείς οργανισμούς, όπως ο FAO (Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ), ενώ συμμετείχε σε επιτροπές για την αγροτική ανάπτυξη, τον εκσυγχρονισμό της γεωργίας και την επισιτιστική ασφάλεια. Δημοσίευσε μελέτες για τη βελτίωση της παραγωγής κυρίως των δημητριακών, τα οποία αποτελούν βασικά αγροτικά προϊόντα της Αργεντινής. Γενικότερα, μέσα από τη θεσμική του θέση αλλά και μέσα από τις επιστημονικές του ενασχολήσεις συνέβαλε στα μέσα του 20ού αιώνα στον εκσυγχρονισμό της αργεντίνικης γεωργίας.

Είναι πράγματι εντυπωσιακή η διαδρομή των ιδεών και της μνήμης του Μαρίνου Αντύπα από την Ελλάδα στην Αργεντινή!
Είναι πράγματι αξιοπαρατήρητη η πορεία της μαρτυρίας του αγώνα και της θυσίας του Κεφαλονίτη κοινωνικού αγωνιστή από την Πύλαρο της Κεφαλονιάς, στον Πυργετό της Θεσσαλίας και στη συνέχεια στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής!

Έτσι, Κεφαλονιά, Θεσσαλία και Αργεντινή ενώθηκαν μέσα από τον αγώνα του Μαρίνου Αντύπα και τη μαρτυρία του πρωτοξάδελφου συναγωνιστή του Παναγιώτη Σκιαδαρέση με συνδετικό «τεκμήριο» αυτής της ένωσης τον Μαρίνο Σκιαδαρέση, ένα τρίτο δηλαδή πρόσωπο, το οποίο έχει το βαφτιστικό όνομα του πρώτου και το επώνυμο του δεύτερου…

Αργοστόλι, 9-3-2026
Πέτρος Πετράτος